پرويز اذكائى

16

فهرست ما قبل الفهرست ( آثار ايرانى پيش از اسلام ) ( فارسي )

كرده‌اند ، اينكه آنتيوخوس ( اپيفانس ) چهارم ( 175 - 164 ق . م . ) در آنجا مرده است « 1 » . گابى ( - كابى / كاوه ) همان گى / جى / ( gai ) كهن‌دژ شهر باستانى اصفهان در ايالت پارتكنى بوده ، كه به عنوان « كاخ شاهى » در زمان هخامنشيان از ناحيت « اسپذانه » ( - اسپهان / اصفهان ) ياد گرديده است « 2 » . جغرافىدانان دورهء اسلامى بناى شهرك « جى » يهوديهء اصفهان را به اسكندر مقدونى نسبت داده‌اند « 3 » ، حمزهء اصفهانى كهن‌دژ « سارويه » را محاط در باروى شهر « جى » ياد كرده ؛ و افزوده است كه به سال 350 ( ه . ق . ) حدود پنجاه بار پوست نبشته به خطى ناشناخته از كهن‌دژ « جى » بدست آمد « 4 » . در باب « سارويه » هاى ايران ، به مثابهء مراكز اسناد دولتى و بايگانىهاى علمى ، طىّ بهره‌هاى آتى اين كتاب سخن خواهيم گفت ؛ ليكن در اينجا بايد اين توضيح را افزود كه آن پوست نبشته‌هاى مخزون در « سارويه » اصفهان ، چنان‌كه ابن نديم ( هم به سال 350 ه ق ) خود بشخصه ديده ، علاوه بر نبشته‌ها به خط قديم ايرانيان - از عهد طهمورث - بخشى از كراسه‌ها همانا به خط و زبان يونانى و غالبا گزارش‌هاى نظامى بوده است « 5 » . استرابو ( 66 - ق . م . ) كاخ شاهى « جى » اصفهان را به مثابهء يكى از گنج‌خانه‌هاى شاهان ايران ، مشابه با كاخ شاهى « شوش » ياد كرده « 6 » ، كه در اينجا نيز به گفتهء « تارن » حين كاوشهاى باستانشناسى يك جعبه حاوى كتيبه‌هاى يونانى پيدا شد ، چنان‌كه در « تاكسيلاى » هندوستان هم - با آنكه شهرى يونانى نبوده - شمارى كتيبه‌هاى يونانى ( از سدهء 2 ق . م . ) به خطّ معروف « خروشتى » پيدا كرده‌اند « 7 » . از اين قبيل مكشوفات ، مربوط به فترت سلوكى و دورهء پارتى ( اشكانى ) طىّ دهه‌هاى اخير و همين سالهاى گذشته ، باستان‌شناسان ايرانى گزارش‌هاى متعدّدى ارائه نموده‌اند ، خصوصا داستان سكه‌هاى اشكانى كه بسيار مشهور است ، غالب آنها به خط و زبان يونانى مكتوب باشد . سهل

--> ( 1 ) . The Greeks in Bactria India ( Tarn ) , pp . 214 - 215 , 462 . / تاريخ ايران و ممالك هم‌جوار . . . ( گوتشميد ) ، ص 81 . ( 2 ) . E ? R NSHAHR ( Marqwart ) , pp . 28 - 29 . / The Geography of strabo , III , 130 - 131 ( 3 ) . مختصر البلدان ( ابن فقيه ) ، ص 262 . / صورة الارض ( ابن حوقل ) ، ص 106 . ( 4 ) . سنى ملوك الارض و الانبياء ، بيروت ، ص 32 ، 149 و 150 . ( 5 ) . الفهرست ، چاپ تهران ، ص 302 . ( 6 ) . The Geography of Strabo , vol . III , PP . 130 - 131 . ( 7 ) . The Greeks in Bactria India , PP . 387 , 388 .